2.2.5 Stoppen met roken

Van de Nederlandse bevolking van 15 jaar en ouder rookt 27%. Ook van de patiënten met HVZ rookt een aanzienlijk deel. Uit een Nederlands onderzoek in de periode 1996-2002 blijkt dat 26% van de patiënten met een coronaire hartziekte en 37% van de patiënten met cerebraal vaatlijden rookt. Stoppen met roken verlaagt het risico op hartvaatziekten op alle leeftijden. Dit effect treedt al op in de eerst 2-3 jaar. De verlaging van het risico treedt mn op in de hoogrisicogroepen. Stoppen met roken verhoogt het HDL, verlaagt het LDL en verlaagt de bloeddruk.

Patiënten, die al aan hartvaatziekten lijden hebben nog meer baat bij het stoppen met roken. Zo daalt de kans op sterfte in het eerste jaar met 40%, verloopt het herstel na een hartinfarct voorspoediger en treden en minder complicaties op, wanneer een patiënt toch geopereerd moet worden.

Stoppen met roken is echter door de verslavende werking van nicotine niet eenvoudig. Zonder hulp slaagt slechts 3-5% erin blijvend te stoppen. De kans neemt toe, wanneer iemand geholpen en ondersteund wordt bij het stoppen. Dit kan bv door begeleiding vanuit de huisarts praktijk. Bedenk, dat het vaak wel een traject van de lange adem is, met meerdere stoppogingen voordat het lukt blijvend te stoppen.

Onderstaande aanbevelingen komen uit de NHG standaard stoppen met roken.

Inventariseer de rookstatus (roker, gestopt, nooit gerookt) en motivatie om te stoppen (gemotiveerd, overweger, niet gemotiveerd) en leg het vast in het dossier.

Leg het aantal pakjaren vast (één pakjaar=één pakje/dag gedurende één jaar).

Geef een duidelijk en op de persoon afgestemd stopadvies. Benadruk het belang voor de toekomstige gezondheid en leg waar mogelijk een relatie met ziekten, risicofactoren of klachten van de patiënt.

Bespreek de mogelijke ondersteuning vanuit de praktijk en bied zo nodig een vervolgcontact aan.

-  Bij gemotiveerde rokers: maak een afspraak voor intensieve ondersteunende interventie

-  Bij overwegers: bied een korte motivatieverhogende interventie aan

-  Bij ongemotiveerde rokers: vraag toestemming om in een volgend consult terug te komen op
   de rookstatus en de motivatie

Voorlichting

-  Bied voorlichtingsmateriaal aan naar behoefte: NHG patiëntenbrief
   (stoppen met roken: adviezen en hulpmiddelen en stoppen met roken voorbereiden) of  www.stivoro.nl/huisarts.

-  Bespreek eerdere stoppogingen:

  • Moeilijke momenten
  • Ontwenningsverschijnselen
  • Angst om te falen of dalende motivatie. Benadruk dat dit een gewone reactie is en raad de patiënt aan zichzelf te belonen. Raad tijdelijk tabaksgebruik af
  • Gewichtstoename: benadruk goede eetgewoonten, ontmoedig strikte diëten en stimuleer lichamelijke activiteit

-  Maak samen met de roker een stopplan:

  • Spreek een stopdatum af. Adviseer helemaal te stoppen
  • Laat de roker steun van anderen regelen, vertel het iedereen, probeer de partner gelijktijdig te laten stoppen
  • Verwijder tabaksproducten van plaatsen waar de roker kom
  • Spreek af hoe te anticiperen op moeilijke momenten
  • Vervang het genot van tabak door andere beloningen

-  Plan na een week, een maand, enkele maanden en een half jaar telefonische
   follow-upcontacten in overleg met de patiënt. Terugval kan als een leermoment worden gezien.

Bij overwegers: korte motivatieverhogende interventie

-  Vraag naar de voordelen van het roken

-  Vertel waarom het juist voor deze persoon relevant is om te stoppen

-  Bespreek de risico’s, zoals impotentie, astma, schade bij zwangerschap, HVZ, COPD en
   kanker

-  Benadruk de voordelen van stoppen, toegespitst op de persoon

-  Informeer naar barrières voor stoppen met roken en wijs op de mogelijkheden van
   behandeling en ondersteuning (zie intensieve ondersteunende interventie)

Medicamenteuze behandeling

-  Gebruik medicamenteuze ondersteuning bij meer dan tien sigaretten per
   dag of als de patiënt dat wenst

-  Nicotinevervangende middelen (NVM) zijn eerste keus.

-  Contra-indicaties voor NVM: recent myocardinfarct of CVA, instabiele angina pectoris, ernstige
   aritmieën

-  Nortriptyline of bupropion: desgewenst op verzoek van de patiënt of na eerdere mislukte
   stoppogingen met NVM; combinatie met NVM is mogelijk

-  Bespreek dat nortriptyline niet geregistreerd is als middel voor stoppen met roken.
   Contra-indicatie voor nortriptyline: recent myocardinfarct. Contra-indicaties voor bupropion:
   epilepsie, ernstige levercirrose

Tabel 1 Medicamenteuze ondersteuning van stoppen met roken


Medicatie

Toediening

Gebruik

NVM

algemeen

  • staak roken voor aanvang met NVM
  • geef bij grote afhankelijkheid een hogere startdosis
 

kauwgom 2 mg, 4 mg

  • gebruik zo nodig 2-4 mg, max. 50-60 mg per dag gedurende 3 maanden
  • bouw daarna af volgens bijsluiter, max. 0,5-1 jaar
 

pleister 5, 10, 15 mg 7, 14, 21 mg

  • gebruik één pleister van 15 mg per 16 uur (’s nachts verwijderen) of één pleister van 14-21 mg per etmaal
  • plak elke dag op een nieuwe plek gedurende 4-6 weken
  • bouw af volgens bijsluiter, max. 3 maanden
 

sublinguale tablet 2 mg

  • gebruik zo nodig elke 1-2 uur 2 mg, max. 30 tabletten per dag, gedurende 2-3 maanden
  • bouw af volgens bijsluiter
 

zuigtablet 1, 2 , 4 mg

  • gebruik zo nodig elke 1-2 uur 1 mg, max. 25 tabletten per dag, gedurende max. 3 maanden
  • bouw af volgens bijsluiter

Bupropion

tablet 150, 300 mg

  • start als de patiënt nog rookt, stopdatum in 2e week
  • begindosering 150 mg 1 dd, 6 dagen, ’s morgens; daarna 150 mg 2 dd (interval 8 uur), 7-9 weken
  • bij verminderde lever- of nierfunctie en bij ouderen max. 150 mg per dag
  • bouw daarna de dosering af

Nortriptyline

tablet 10, 25, 50 mg

  • start als de patiënt nog rookt, stopdatum op dag 7 of 8
  • begindosering 25 mg 1 dd, na 3 dagen 50 mg 1 dd, na weer 3 dagen 75 mg 1 dd
  • bij ouderen en adolescenten: start met 10 mg 1 dd, na 3 dagen 20 mg 1 dd, na weer 3 dagen 30-40 mg 1 dd
  • behandel gedurende 6-12 weken 75 mg 1 dd (ouderen/adolescenten 30-40 mg 1 dd)
  • stop in één keer; afbouw niet nodig

-  Verwijs als het niet mogelijk is een stoppen-met-rokeninterventie in de praktijk aan te bieden,
   naar STIVORO, de GG&GD of een stoppen-met-rokenpolikliniek.

 

 

© 2019 Steunpunt KOEL